(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

సభాపర్వ - అధ్యాయ 088

॥ శ్రీః ॥
2.88. అధ్యాయః 088
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Topics
సపత్నీభ్రాతృకస్య యుధిష్ఠిరస్య శకునినా పరాజయః॥ 1॥
Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Text

శకునిరువాచ॥

బహువిత్తం పరాజైషీః పాండవానాం యుధిష్ఠిర।
ఆచక్ష్వ విత్తం కౌంతేయ యది తేఽస్త్యపరాజితం॥ 2-88-1(14807)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-2x(1582)
మమ విత్తమసంఖ్యేయం యదహం వేద సౌబల।
అథ త్వం శకునే కస్మాద్విత్తం సమనుపృచ్ఛసి॥ 2-88-2(14808)
అయుతం ప్రయుతం చైవ శంకుం పద్మం తథార్బుదం।
ఖర్వం శంఖం నిఖర్వం చ మహాపద్మం చ కోటయః॥ 2-88-3(14809)
మధ్యం చైవ పరార్ధం చ సపరం చాత్ర పణ్యతాం।
ఏతన్మమ ధనం రాజంస్తేన దీవ్యాంయహం త్వయా॥ 2-88-4(14810)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-5x(1583)
ఏతచ్ఛుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-5(14811)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-6x(1584)
గవాశ్వం బహుధేనూకమసంఖ్యేయమజావికం।
యత్కించిదను పర్ణాశాం ప్రాక్ సింధోరపి సౌబల।
ఏతన్మమ ధనం సర్వం తేన దీవ్యాంయహం త్వయా॥ 2-88-6(14812)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-7x(1585)
ఏతచ్ఛుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-7(14813)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-8x(1586)
పురం జనపదో భూమిరబ్రాహ్మణధనైః సహ।
అబ్రాహ్మణాశ్చ పురుషా రాజఞ్శిష్టం ధనం మమ।
ఏతద్రాజన్మమ ధనం తేన దీవ్యాంయహం త్వయా॥ 2-88-8(14814)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-9x(1587)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-9(14815)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-10x(1588)
రాజపుత్రా ఇమే రాజంఛోమంతే యైర్విభూషితాః।
కుండలాని చ నిష్కాశ్చ సర్వం రాజవిభూషణం।
ఏతన్మమ ధనం రాజంస్తేన దీవ్యాంయహం త్వయా॥ 2-88-10(14816)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-11x(1589)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-11(14817)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-12x(1590)
శ్యామో యువా లోహితాక్షః సింహస్కంధో మహాభుజః।
నకులో గ్లహ ఏవైకీ విద్ధ్యేతన్మమ తద్ధనం॥ 2-88-12(14818)
శకునిరువాచ। 2-88-13x(1591)
ప్రియస్తే నకులో రాజన్రాజపుత్రో యుధిష్ఠిర।
అస్మాకం వశతాం ప్రాప్తో భూయః కేనేహ దీవ్యసే॥ 2-88-13(14819)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-14x(1592)
ఏవముక్త్వా తు తానక్షాఞ్శకునిః ప్రత్యదీవ్యత।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-14(14820)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-15x(1593)
అయం ధర్మాన్సహదేవోఽనుశాస్తి
లోకే హ్యస్మిన్పండితాఖ్యాం గతశ్చ।
అనర్హతా రాజపుత్రేణ తేన
దీవ్యాంయహం చాప్రియవత్ప్రియేణ॥ 2-88-15(14821)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-16x(1594)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-16(14822)
శకునిరువాచ॥ 2-88-17x(1595)
మాద్రీపుత్రౌ ప్రియౌ రాజంస్తవేమౌ విజితౌ మయా।
గరీయాంసౌ తు మన్యే భీమసేనధనంజయౌ॥ 2-88-17(14823)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 2-88-18x(1596)
అధర్మం చరసే నూనం యో నావేక్షసి వై నయం।
యో నః సుమనసాం మూఢ విభేదం కర్తుమిచ్ఛసి॥ 2-88-18(14824)
శకునిరువాచ॥ 2-88-19x(1597)
గర్తే మత్తః ప్రపతతే ప్రమత్తః స్థాణుమృచ్ఛతి।
జ్యేష్ఠో రాజన్వ్రరిష్ఠోఽసి నమస్తే భరతర్షభ॥ 2-88-19(14825)
స్వప్నే తాని న దృశ్యంతే జాగ్రతో వా యుధిష్ఠిర।
కితవా యాని దీవ్యంతః ప్రలపంత్యుత్కటా ఇవ॥ 2-88-20(14826)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-21x(1598)
యో నః సంఖ్యే నౌరివ పారనేతా
జేతా రిపూణాం రాజపుత్రస్తరస్వీ।
అనర్హతా లోకవీరేణ తేన
దీవ్యాంయహం శకునే ఫాల్గునేన॥ 2-88-21(14827)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-22x(1599)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-22(14828)
శకునిరువాచ। 2-88-23x(1600)
అయం మయా పాండవానాం ధనిర్ధరః
పరాజితః పాండవః సవ్యసాచీ।
భీమేన రాజందయితేన దీవ్య
యత్కైతవం పాండవ తేఽవశిష్టం॥ 2-88-23(14829)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-24x(1601)
యో నో నేతా యో యుధి నః ప్రణేతా
యథా వజ్రీ దానవశత్రురేకః।
తిర్యక్ప్రేక్షీ సన్నతభ్రూర్మహాత్మా
సింహస్కంధో యశ్చ సదాఽత్యమర్షీ॥ 2-88-24(14830)
బలేన తుల్యో యస్యప పుమాన్న విద్యతే
గదాభృతామగ్ర్య ఇహారిమర్దనః।
అనర్హతా రాజపుత్రేణ తేన
దీవ్యాంయహం భీమసేనేన రాజన్॥ 2-88-25(14831)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-26x(1602)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-26(14832)
శకునిరువాచ। 2-88-27x(1603)
బహువిత్తం పరాజైషీర్భ్రాతౄంశ్చ సహయద్విపాన్।
ఆచక్ష్వ విత్తం కౌంతేయ యది తేఽస్త్యపరాజితం॥ 2-88-27(14833)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-28x(1604)
అహం విశిష్టః సర్వేషాం భ్రాతౄణాం దయితస్తథా।
కుర్యామహం జితః కర్మ స్వయమాత్మన్యుపల్పుతే॥ 2-88-28(14834)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-29x(1605)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వ్యవసితో నికృతిం సముపాశ్రితః।
జితమిత్యేవ శకునిర్యుధిష్ఠిరమభాషత॥ 2-88-29(14835)
శకునిరువాచ। 2-88-30x(1606)
ఏతత్పాపిష్ఠమకరోర్యదాత్మానం పరాజయేః।
శిష్టే సతి ధనే రాజన్పాప ఆత్మపరాజయః॥ 2-88-30(14836)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-31x(1607)
ఏవముక్త్వా మతాక్షస్తాన్ గ్లహే సర్వానవస్థితాన్।
పరాజయల్లోకవీరానుక్త్వా రాజ్ఞాం పృథక్ పృథక్॥ 2-88-31(14837)
శకునిరువాచ॥ 2-88-32x(1608)
అస్తి తే వై ప్రియా రాజన్ గ్లహ ఏకోఽపరాజితః।
పణస్వ కృష్ణాం పాంచాలీం తయాత్మానం పునర్జయ॥ 2-88-32(14838)
యుధిష్ఠిర ఉవాచ॥ 2-88-33x(1609)
నైవ హ్రస్వా న మహతీ న కృశా నాతిరోహిణీ।
నీలకుంచితకశీ చ తయా దీవ్యాంయహం త్వయా॥ 2-88-33(14839)
శారదోత్పలపత్రాక్ష్యా శారదోత్పలగంధయా।
శారదోత్పలసేవిన్యా రూపేణ శ్రీసమానయా॥ 2-88-34(14840)
తథైవ స్యాదానుశంస్యాత్తథ స్యాద్రూపసంపదా।
తథా స్యాచ్ఛీలసంపత్త్యా యామిచ్ఛేత్పురుషః స్త్రియం॥ 2-88-35(14841)
సర్వైర్గుణైర్హి సంపన్నామనుకూలాం ప్రియంవదాం।
యాదృశీం ధర్మకామార్థసిద్ధిమిచ్ఛేన్నరః స్త్రియం॥ 2-88-36(14842)
చరమం సంవిశతి యా ప్రథమం ప్రతిబుధ్యతే।
ఆగోపాలావిపాలేభ్యః సర్వం వేద కృతాకృతం॥ 2-88-37(14843)
ఆభాతి పద్మవద్వక్త్రం సస్వేదం మల్లికేవ చ।
వేదీమధ్యా దీర్ఘకేశీ తాంరాస్యా నాతిలోమశా॥ 2-88-38(14844)
తయైవంవిధయా రాజన్పాంచాల్యాహం సుమధ్యమా।
గ్లహం దీవ్యామి చార్వంగ్యా ద్రౌపద్యా హంత సౌబల॥ 2-88-39(14845)
వైశంపాయన ఉవాచ॥ 2-88-40x(1610)
ఏవముక్తే తు వచనే ధర్మరాజేన ధీమతా।
ధిగ్ధిగిత్యేవ వృద్ధానాం సభ్యానాం నిః సృతా గిరః॥ 2-88-40(14846)
చుక్షుభే సా సభా రాజన్రాజ్ఞాం సంజత్రిరే శుచః।
భీష్మద్రోణకృపాదీనాం స్వేదశ్చ సమజాయత॥ 2-88-41(14847)
శిరో గృహీత్వా విదురో గతసత్వ ఇవాభవత్।
ఆస్తే ధ్యాయన్నధోవక్త్రో నిః శ్వసన్నివ పన్నగః॥ 2-88-42(14848)
`బాహ్లీకః సోమదత్తశ్చ ప్రాతిపేయశ్చ సంజయః।
ద్రౌణిర్భూరిశ్రవాశ్చైవ యుయుత్సుర్ధృతరాష్ట్రజః।
ఆసుర్వీక్ష్య త్వధోవక్త్రా నిశ్వసంత ఇవోరగాః'॥ 2-88-43(14849)
ధృతరాష్ట్రస్తు సంహృష్టః పర్యపృచ్ఛత్పునః పునః।
కిం జితం కిం జితమితి హ్యాకారం నాభ్యరక్షత॥ 2-88-44(14850)
జహర్ష కర్ణోఽతిభృశం సహ దుఃశాసనాదిభిః।
ఇతరేషాం తు సభ్యానాం నేత్రేభ్యః ప్రాపతంజలం॥ 2-88-45(14851)
సౌబలస్త్వభిఘాయైవ జితకాశీ మదోత్కటః।
జితమిత్యేవ తానక్షాన్పురరేవాన్వపద్యత॥ ॥ 2-88-46(14852)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే సభాపర్వణి ద్యూతపర్వణి అష్టాశీతితమోఽధ్యాయః॥88॥

Mahabharata - Sabha Parva - Chapter Footnotes
2-88-6 పర్ణాశా నదీ॥
2-88-23 కైతవ కితవేభ్య ఆహర్తవ్యం ధనం॥
2-88-46 జితకాశీ జయశోభీ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.